Κυριακή, 30 Σεπτεμβρίου 2007

140 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΟ '' DAS KAPITAL ''

Καλό θα ήταν να συμβάλλουμε όλοι στην ''παραγωγή'' πολιτικής, μιας και σχεδόν καθημερινά όλοι μας, πολιτευόμαστε στις μικρές ή μεγάλες κοινότητες/ομάδες/σχέσεις μας.Σε αυτό το post,το θέμα αφορά την πηγή της ανάλυσης,της εξήγησης,του προβληματισμου, για οτι πιο επίκαιρο και κεντρικό ζητούμενο απασχολεί την ανθρωπότητα: το κεφάλαιο και την δράση του στην κοινωνική και οικονομική ζωή.
Δεν χρειάζεται να ασπαστεί κάποιος την μαρξιστική θεωρία κα φιλοσοφία για να διατυπώσει μια άποψη σχετικά με την συμβολή και χρησιμότητα του Κεφαλαίου ,ως βιβλίου διαχρονικής αξίας, αν και γραμμένο πριν 1,5 αιώνα.Αφήστε για λίγο την σκέψη να ταξιδέψει μέσα σε αριστερές και φιλελεύθερες έννοιες οικονομίας και κοινωνιολογίας, μέσα σε παραδοχές περα και πάνω απο τα εκφυλισμένα ελληνικά κόμματα,μέσα στην πνευματώδη/διανοητική αντιμετώπιση της καθημερινότητας, ετσι όπως ο Μαρξ την έζησε κλεισμένος για κάμποσαχρόνια στο Βρεταννικό Μουσείο.Οχι, δεν ηταν μαρξιστής ο Μαρξ( ο ίδιος το διατύπωσε) ,δεν έγραψε το Κεφάλαιο ως μανιφέστο επανάστασης και κομμουνισμού, δεν ήταν αυτό το μήνυμα που παρερμηνεύτηκε σκόπιμα απο τον Σταλινισμό και τα κομμουνιστικά καθεστώτα. Ξέρουμε πλέον, μετά απο έναν ιστορικά παλινδρομικό αιώνα, οτι το βιβλίο εκείνο αποτελεί ένα απο τα πλεον παρερμηνευμένα και ανεκμετάλλευτα βιβλία της ανθρωπότητας.Αδογμάτιστα και χωρίς προκαταλήψεις, όπου και αν έχει ταχθεί ο κάθενας ιδεολογικά και πολιτικά,οσο και αν ταλαντεύεταιμεταξύ... Γιωργου και Βαγγέλη, όσο και αν αναρωτιέται πόσο θα αντέξει η Αριστερά να δυναμώσει, είναι χρήσιμο/ωφέλιμο να εμβαθύνει στην επιστήμη της οικονομίας, της κοινωνιολογίας, της πολιτικής φιλοσοφίας.
Τα ευρώ που δεν μας φθάνουν,τα πτυχία που δεν βρίσκουν αντίκρυσμα,οι χαμηλοί μισθοί,και γενικά η ζωή μας, η καθημερινότητα μας, η τηλεοπτική προπαγάνδα και η διαφήμιση, όλα υπήρξαν ως θεωρητικά σχόλια ,ξεκινούν απο κάποιες σχέσεις,απο κάποια φαινόμενα μέσα στην κοινωνία, απο ανθρώπων έργα. Μπορεί ποτέ να μην καταφέρουμε να αλλάξουμε την ζωή μας, τουλάχιστον να κατανοούμε όμως, να ξυπνήσουμε, να ταρακουνηθούμε....
Ο Μαρξ δεν είναι το παν, δεν είναι ο μάγος της Ιστορίας. Είναι όμως ένας ''χειρουργικής'' ικανότητας φιλόσοφοφος της οικονομίας και της κοινωνίας,που χωρίς ποτέ να ήξερε οτι θα υπάρξουν πιστωτικά δομημένα προιόντα (των οποίων η φούσκα μας αυξάνει τις δόσεις των δανείων )ονόμασε 140 χρόνια πριν,ως κοινωνικά ιερογλυφικά, όλα τα άυλα χρηματικά προιόντα,τα παράγωγα αξιών που το μυαλό του ανθρώπου γέννησε για τα χρηματιστήρια και το υπερκέρδος.Είπε πολλά αυτός ο γέρος. Κάποια δεν ηταν σωστά, κάποιοι πόθοι του για την ανθρωπότητα ηταν ευσεβείς .Ομως ποτέ δεν μίλησε για εύκολες λύσεις,το επιβεβαιώνουν και μεγάλα μυαλά μετα τον Μαρξ,τόσο οπαδοί του όσο και πολέμιοι.
Ζούμε μέσα σε εναν βομβαρδισμό μηνυμάτων, ερεθισμάτων,κινδύνων και ανασφάλειας,και οι περισσότεροι ζουν με προσαρμογή, με συμβιβασμούς,με ψευδαισθητικές ικανοποιήσεις και εφήμερες απολαύσεις.Το ΠΑΣΟΚ, ο Καραμανλής, η παγκοσμιοποίηση, το πετρέλαιο, και όλα όσα μπάινουν στο κεφάλι μας και μας κάνουν να αναρωτηθούμε τί συμβαίνει, ποιοί έιμαστε και τί μέρος της ιστορίας μπορέι να γίνει ο καθένας, όλα αυτά συνεπάγονται ξεγύμνωμα των προσωπείων που φοράει το χρήμα και ο εαυτός μας( μακάρι να μπορούσαν όλοι να διαβάσουν την Φιλοσοφία του Χρήματος,που έγραψε ο φιλόσοφος Ζίμελ στα 1900, λίγο μετά το Κεφάλαιο) .
Εγραψα στην αρχή για παραγωγή πολιτικής: αυτό εννοούσα με τα παραπάνω.Αυτό πιστεύω οτι είναι η πολιτική συνεισφορά του ατόμου και της δράσης του στην κοινωνία: η μελέτη των βασικών αντιφάσεων της ζωής, της οικονομίας, του εαυτού μας.
Η αλήθεια είναι οτι πολλές φορές νιώθω να θέλω πλέον να σιωπήσω, δηλαδή να διαβάσω . Και τί πιο χρήσιμο απο το να διαβάσω ξανά αναλύσεις για το Κεφάλαιο, πρόσφατες, απο σύγχρονους διανοητές,με τα μέτρα και τα σταθμά της σημερινής μας ζωής. Γιατί οσο πιο παλιά γραφτηκε κάτι για τον άνθρωπο, τόσο πιο χρήσιμο μου φάινεται οτι είναι να το αφομοιώνουμε καλύτερα, προσεκτικά,όσο περνάνε τα χρόνια.
Το Κεφάλαιο ,το επικό αυτό έργο που εκδόθηκε πριν 140 χρόνια απο το Κάρολο Μαρξ παραμένει ιστορικά, το πλέον ''χειρουργικό'' σύγγραμμα στην κοινωνικο-οικονομική ανατομία. Κυρίως η φιλοσοφική του ανάγνωση, αποτελεί ένα χρησιμότατο εργαλείο σκέψης και ανάλυσης στην σημερινή παγκοσμιοποιημένη πραγματικότητα.Λέω να χαρίσω στον όποιον νέο αρχηγό του ΠΑΣΟΚ, μιας και τους έχει πιάσει πρεμούρα για αριστερή στροφή, μια περίληψη απο τις τόσες που κυκλοφορούν για το μεγάλο αυτό βιβλίο. Μάλλον όμως ,υπάρχουν δυο πιο ''έυπεπτα'' συγγράμματα , ένα του συντρόφου τους Μίμη Ανδρουλάκη(The dream) και το Να ξαναδιαβάσουμε το Κεφάλαιο, συλλογικός τόμος με επιμέλεια Αλτουσερ.
Η διαχρονική σοφία και γνώση της μαρξιστικής φιλοσοφίας και η οικονομική ανάλυση που περιλαμβανει, ίσως είναι οτι πιο χρήσιμο σήμερα( εποχή της ανισοκατανομής ωφελειών απο την παγκοσμιοποίηση) σε έναν ευρωπαίο σοσιαλιστή ηγέτη που θα ήθελε να δημιουργήσει κατι που να μοιάζει με Κοινωνική Αγορά, Αγορά με ανθρώπινο πρόσωπο.
Πιο χρήσιμο όμως θα είναι ,αν επικουρικά με την επανάγνωση των αρχών του Κεφαλαίου,
ο υποτιθέμενος νέος ηγέτης της Κεντροαριστεράς (επειδή γίνεται πολύς λόγος για τα κριτήρια που απαιτείται να έχει) να ''βουτήξει'' σε συγγράμματα νεομαρξιστικής πολιτικής ψυχανάλυσης(πχ, Ζίζεκ και Λίποβατς) μπας και αποφύγει τις ηγετικές νευρώσεις ,ωστε να προλάβει μαζικές ψυχώσεις και συλλογικούς ιδεοψυχαναγκασμούς ξαφνικής μεταστροφής των Ελλήνων στα ακρα.
Να προσθέσω κάτι που πρόσφατα ξαναδιάβασα απο Ρανσιερ :''...Ο Μαρξ δεν ονόμασε το έπος του Das Communismus, αλλά Das Kapital..."
Επιτέλους, ας ξαναδιαβάσουμε σωστά και ψύχραιμα αυτό το σπανιο έργο-δώρο στη ανθρωπότητα, χωρίς παρωπίδες,χωρίς μυθοποιήσεις, χωρίς αφορισμούς...