Τετάρτη, 19 Ιουλίου 2017

(Πίσω απο το τείχος της Οικονομίας)
Κάθε κοινωνία έχει τις δικές της ασυνείδητες συλλογικές επενδύσεις επιθυμίας.Και όταν αυτές ακυρώνονται δημιουργείται στο συλλογικό ασυνείδητο ένα κοινωνικό απωθημένο μιας ολόκληρης χώρας.Η κάθε Οικονομία ακολουθεί και αναπαράγει αυτά τα φαινόμενα.Συναλλαγές και ροές χρήματος συμβαδίζουν με τις ροές επιθυμίας.Με αυτό τον τρόπο, όπως κάθε κοινωνία, έτσι και η νεολληνική διατρέχεται και διαμορφώνεται απο την διαρκή οικονομική κρίση, αναδύοντας στην επιφάνεια τις καλυμμένες ταξικές ανισότητες και τα απωθημένα του συλλογικού ασυνείδητου. Χρέος και εισόδημα διασταυρώνονται καθημερινά στα νοητικά λογιστήρια του καθενός. Ένα διαρκές ισοζύγιο απόγνωσης και επιβίωσης σκεπάζει καθημερινά τον ανθρώπινο βίο.
Πίσω λοιπόν απο την κατατονική και μίζερη ελληνική Οικονομία συντηρείται και αναπνέει,με δυσκολία, μια καταπιεσμένη κοινωνία. Νεόπτωχοι πολίτες που δεν μπορούν να ζήσουν στο διαρκές της έλλειψης και της ανέχειας, που γέμισαν τα σπίτια τους και την ζωή τους με εμπόρευμα,πολύ εμπόρευμα, είναι φυσικό να μην μπορούν τώρα να προσαρμοστούν στο μεταιχμιακό τοπίο, στην κατάσταση εκτάκτου ανάγκης. Η δε προτροπή της Lagarde, που ηγείται του υπερεθνικού ρυθμιστή των ελλειμματικών οικονομιών(ΔΝΤ), συνοψίζει την κατάσταση εντολής με κυνικό τρόπο : implementation, δηλαδή εκτέλεση του προγράμματος "διάσωσης". Εντολή παραμονής στην θανατηφόρα ταχύτητα του μονεταριστικού ιμπεριαλισμού που δυστυχώς υπερκαλύπτει την πολιτική και κοινωνική σύγκλιση στην ήπειρο μας. Άλλωστε όλος ο αγώνας σωτηρίας γίνεται για να βγεί υγιής ο ασθενής στις περίφημες αγορές. Αυτό προυποθέτει προσαρμογή, εφαρμογή, συμμόρφωση. Ένα τρίπτυχο κοινωνικής μηχανικής, τόσο ισχυρό, που καταστέλλει μικροεπιθυμίες και μακροσυμπεριφορές.
Το συλλογικό ασυνείδητο όμως διαρκώς ανακαλεί τραύματα του παρελθόντος, εθνικές φαντασιώσεις, μαζικές επιθυμίες που διαλύθηκαν στον τοίχο της ιστορικής πραγματικότητας. Κουβαλώντας το προαιώνιο δίλημμα "Ανατολή ή Δύση", σέρνοντας μέσα στην Ιστορία την ξενόφερτη δουλοπρέπεια, τα εμφυλιοπολεμικά πάθη, τα σύνδρομα διχασμού και αυτοκαταστροφής, η Ελλάδα δεν μπόρεσε να ακολουθήσει την τροχιά της σύγκλισης των ευρωπαικών οικονομιών και ταυτόχρονα εγκλωβίστηκε στο εθνικό φαντασιακό μιας ατελούς εξωστρέφειας και μιας βίαιης και καθυστερημένης προσαρμογής στην παγκοσμιοποίηση.Το τείχος της Οικονομίας έγινε, για ακόμη μια φορά, το αδιαπέραστο σημείο στο ιστορικό αποτύπωμα των Ελλήνων.
Σε αυτό το τείχος σκοντάψαμε και πλέον ζούμε μονίμως στην σκιά των γεγονότων.Σερνόμαστε καθημερινά, ως υποκείμενα που βιώνουν εθνικό πόνο, πίσω απο τα μεγάλα νούμερα,πίσω απο τα κρατικά μεγέθη και την ξύλινη δημοσιονομική γλώσσα. Κανείς στην καθημερινότητα του δεν μπορεί να χωρέσει την μεγάλη εικόνα. Το δημόσιο εισβάλλει στο ιδιωτικό χωρίς εξήγηση, χωρίς αίτημα αλλά και χωρίς αιτιολόγηση. Ο νεοέλληνας στέκεται μπροστά στην ελλειμματική εικόνα των δημοσίων οικονομικών της χώρας με μια αμηχανία που πηγάζει απο το μονίμως ελλειπτικό ατομικό του ισοζύγιο. Έσοδα, έξοδα, οφειλές, εγγράφονται καθημερινά στον ψυχισμό, με την Επιθυμία να καταχωνιάζεται στα υπόγεια του μυαλού. Δεν χωράει πλέον πουθενά το αίτημα για όραμα, όνειρα, στόχους.Τα πάντα απωθούνται.Μια εθνική ματαίωση, μια συλλογική ακύρωση του Εφικτού, εγκαταστάθηκε στην νεοελληνική κοινωνία. Και αυτό ''σωματοποιήθηκε'' ταχύτατα. Όλα όμως μοιάζουν να ξεκινούν απο τον πόνο της τσέπης.Οι πάντες βιώνουν μια μόνιμη έλλειψη ρευστότητας που μοιάζει να ρευστοποιεί τις ανάγκες, σαν αυτές να ήταν Επιθυμίες. Ακριβώς αυτή η εμπλοκή, αυτή η σύγχυση, γεννάει την αδράνεια και την παθητικοποίηση.
Μια ατέρμονη αναμονή για το απροσδιόριστο θα συντροφεύει τον μικρόκοσμο του καθενός. Οι χρόνοι των μνημονίων -που δεν τελειώνουν- συναντούν μακροπρόθεσμα τους χρόνους του Θανάτου,όχι τις τροχιές του βίου. Στην Ελλάδα το μακροπρόθεσμο έγινε παρόν και ο χρόνος πάγωσε πάνω στα ποσοστά των πλεονασμάτων και στα δις της λιτότητας. Ποτέ άλλοτε τα μεγάλα νούμερα δεν απείχαν τόσο πολύ απο την μικροοικονομία, απο την καθημερινότητα. Η απόσταση αυτή σκοτώνει την χώρα και ειδικά την νεολαία της, το μέλλον της. 
Μοιάζει ως ανέκδοτο το να βγούμε απο την κρίση. Εθιστήκαμε, πολύ καιρό, τώρα και διαρκώς προσαρμοζόμαστε στο λίγο, στο επαρκές. Είναι συγκεκριμένα τα ποσά των χαρτονομισμάτων που βγάζουν τα ΑΤΜ , σαν να έχουμε αποδεχθεί ένα εθνικό πρόστιμο για την σπατάλη, τον υπερδανεισμό και την υπερκατανάλωση των προηγουμένων ετών. Συμβιβαζόμαστε σιγά σιγά με τις χαμηλές αποδοχές,τα πενιχρά εισοδήματα, την πτώση των τιμών περιουσίας και τους υψηλούς φόρους. Ένας συμβιβασμός που μοιάζει ως αναγκαία προσαρμογή σε μια πραγματικότητα που κάποτε έμοιαζε απίθανη, εντελώς έξω απο τα χειρότερα σενάρια της φαντασίας μας. Αν η συλλογική ενοχή συνεχίσει να καλύπτει τα ατομικά σφάλματα ζωής,ως εθνικός ψυχαναγκασμός, και τις κακοσχεδιασμένες, τις δανεικές πορείες ανέλιξης στην κοινωνία,τότε θα συνεχιστεί ταυτόχρονα και η μαζική απώθηση του πένθους που βιώνουμε για όσα χάθηκαν και όσα δεν θα έλθουν. Μόνο που αυτή η απώθηση θα είναι αντίστροφη : προς το μέλλον, παράλληλη με τα χρονοδιαγράμματα της εποπτείας μας απο τους δανειστές...
Πιασμένοι στο δόκανο της Χάρτινης Οικονομίας)
Και ξαφνικά γίναμε χώρα-πρότυπο γα τους κομισάριους των Βρυξελλών. Και παράλληλα τους ευχαριστούμε που μας κρατούσαν το χέρι όταν διαβήκαμε τον Ρουβίκωνα της λιτότητας και τώρα ίσως να βγούμε στις αγορές( σε ''πισίνα παιδική'' και με σωσίβιο φυσικά) Γίναμε χώρα εκτος του ''υπερβολικού ελλείμματος'', δηλαδή - σε απλή μετάφραση - σχετικά ''ασφαλής'' για τα διεθνή κερδοσκοπικά κεφάλαια. Γιατί αν δεν βάλουμε τις παρωπίδες που μας προμήθευσε το Πανεπιστήμιο για τις περίφημες ''ελεύθερες αγορές'', αυτή είναι η ουσία που ενδιαφέρει τους υπερεθνικούς θεματοφύλακες της ''κανονικότητας'' : πώς μια Οικονομία θα μετατραπεί απο ελλειμματική σε πλεονασματική για να την δανείζουν οι περίφημες αγορές, για να κινείται ο χάρτινος πλούτος, το βραχυπρόθεσμο υπερμοχλευμένο κεφάλαιο, αυτό που υποτίθεται ότι δεν ''ρυθμίζεται'' ώστε να κυκλοφορεί ελεύθερα και να τροφοδοτεί με ρευστό την παραγωγική οικονομία, την παραγωγή και την απασχόληση. 
Αλλά η αλήθεια είναι ότι τα λεφτά που τοποθετούνται σε ομόλογα, μετοχές, χάρτινες αξίες και παράγωγα χρηματοοοικονομικά προιόντα, δεν ρέουν τόσο εύκολα και τόσο γρήγορα προς την αληθινή οικονομία, αυτή των χαμηλών μισθών,των υποαμοιβόμενων εργαζομένων, την οικονομία που θα έπρεπε να στηρίζεται στον πρωτογενή τομέα περισσότερο και όχι στην παροχή υπηρεσιών. Γράφω το αυτονόητο : χωρίς άμεσες ξένες επενδύσεις, χωρίς να πείσουμε τους τραπεζίτες που ''ψωνίζουν'' τα ομόλογα μας ότι πρέπει να πείσουν πελάτες τους βιομηχάνους να ανοίξουν εργοστάσια στην Ελλάδα( αφού δομήσουμε συνθήκες μείωσης φορολόγησης και γραφειοκρατικού κόστους), δεν αλλάζει το σκηνικό. Διαπιστώσεις που φυσικά δεν αφορούν μόνο την ασθμαίνουσα δική μας Οικονομία αλλά το σύνολο των χωρών που σέρνονται απο τις προηγμένες βιομηχανικά οικονομίες, κυρίως των ΗΠΑ και της Γερμανίας.
Ζούμε σε ένα καθεστώς λειτουργίας μιάς νέας Μακροοικονομικής Μηχανικής, σε ένα καινούργιο μοντέλο εξομοίωσης του επιπέδου ζωής σε Οικονομίες που θεωρητικά ''μοιάζουν'' αλλά στην πραγματικότητα αποκλίνουν. Και η καθημερινότητα πολλών λαών, όπως ο δικός μας, αποκλίνει έντονα, διαφέρει απο εκείνη των ισχυρών χωρών του ευρωπαικού Βορρά.
Η Ελλάδα δεν ηταν ακριβώς πειραματόζωο,δεν ήταν ένα ''έδαφος'' πειραματισμού των σύγχρονων υπερεθνικών μηχανισμών διάσωσης. Η Ελλάδα ήταν και είναι μή κανονική Οικονομία, εδώ και παρα πολλά χρόνια.Δεν την πιάνουν πειράματα, μηχανισμοί διάσωσης, δημοσιονομικοί περιορισμοί, μακροοικονομικές πολιτικές ισορροπίας. Δεν βγήκαμε απο την κρίση γιατί δεν μπορούμε να βγούμε. Πιαστήκαμε στο δόκανο της '' χάρτινης'' Οικονομίας, εντός ενός ασφυκτικού πλαισίου περιοριστικής μονεταριστικής πολιτικής, εντός του ανακυκλώσιμου υπερδανεισμού, της πλήρους εξάρτησης δηλαδή,ενώ πέφταμε ταυτόχρονα στην παγίδα της μόνιμης επιτροπείας. 
Φταίμε. Και φταίμε αποκλειστικά εμείς.Ένας ολόκληρος λαός άγεται και φέρεται απο το ναπολεόντειο σύνδρομο μερικών πολιτικών αντιπροσώπων του,ατόμων που στην πλειοψηφία τους δεν γνωρίζουν απο τα αβαθή νερά της παγκοσμιοποίησης και απο το πώς μονιμοποιούνται οι μηχανισμοί καταναγκαστικής επιτροπείας σε ημιτελή μορφώματα που γεννούν ανισότητες, όπως η Ευρωζώνη...
Εμείς και οι Αγορές: όταν η Μακροοικονομία χαιρετάει την Μικροοικονομία)
Με αφορμή την συζήτηση για μίνι-έξοδο της χώρας στις αγορές, μεσω 5ετούς ομολόγου που θα αντικαταστήσει προηγούμενο, αξίζει να ασχοληθούμε με το περίφημο συλλογικό υποκείμενο των αγορών.Για πολλούς δεν έχουν όνομα και διεύθυνση.Στις σχολές Οικονομικών ανα τον κόσμο διδάσκονται ως μια οντότητα που συμβάλλει στην ισορροπία του οικονομικού συστήματος.Τις διδαχθήκαμε ως ιμάντες μεταφοράς πλούτου απο την χάρτινη στην πραγματική οικονομία, εκείνη της παραγωγής και της απασχόλης,του εμπορίου και της ζήτησης. Άραγε έτσι λειτουργούν τα πράγματα ή μήπως η πραγματικότητα είναι διαφορετική;
Στην ελληνική περίπτωση βρίσκουμε τον ορισμό της κοινωνικοποίησης των ζημιών που υπέστησαν οι κάτοχοι των ομολόγων μας, αφού στην πλειοψηφία του το χρέος μας έγινε διακρατικός/υπερεθνικός δανεισμός. Με απλά λόγια ; Σταμάτησαν να μας δανείζουν οι αγορές και μας δάνειζαν οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών της Ευρωζώνης και του ΔΝΤ. Και σήμερα, προσπαθούμε να αλλάξουμε ξανά το σκηνικό(αν φυσικά συμφωνήσουν οι εταίροι και δανειστές)
Όσοι όμως μιλούν για τον χαμηλό τόκο των χρημάτων που μας δόθηκαν απο τα μνημόνια,σε σχέση με το επιτόκιο του ομολόγου αν βγαίναμε σήμερα στις αγορές, ξεχνούν τον αβάσταχτο εθνικό ''τόκο'', δηλαδή τα μέτρα λιτότητας των μνημονίων( που κόστισαν δεκάδες δις σε όρους ΑΕΠ και κάποιες ανθρώπινες ζωές συν δράματα ).Ταυτόχρονα ξεχνούν ότι μπορεί οι αγορές να μην σε ελέγχουν άμεσα, όταν αγοράζουν ομόλογα, έχει όμως το σύστημα ήδη φροντίσει να είσαι υπο αυστηρό ''αστυνομικό'' έλεγχο,δηλαδή μόνιμη επιτροπεία και δημοσιονομική πειθαρχία που επέβαλλαν η Κομισιόν και το ΔΝΤ. Το διεθνές χρηματοπιστωτικό κατεστημένο κατάφερε να ''στρώσει'' μια στρεβλωτική και ελλειμματική οικονομία, όπως η δική μας, μέσω υπερεθνικών μηχανισμών ελέγχου( ESM, EFSF, ΕΚΤ, ΔΝΤ) και τώρα πάλι μπορεί να απολαμβάνει ένα καλύτερο κουπόνι απο αυτά που κυκλοφορούν στην αγορά των ομολόγων.
Τι συμβαίνει εκεί ; Δανείζει κανείς για 5 χρόνια την Kροατία πχ. με 2% ,την Βουλγαρία με 0,40%(!), την Χιλή με 3,70%, ενώ αντί να παίρνει τόκο όταν δανείζει την Γερμανία, πληρώνει ''φυλακτρα''! ( -0,10% το 5ετές της).Γιατί λοιπόν να μην φτιαχτεί ένα εμπόρευμα( κρατικό ομόλογο Ελλάδας)που να αποδίδει ετησίως 4,50- 5 % ; Και τι χρειάζεται για να είναι καλό το προιόν ; Μα φυσικά,υγιείς δημοσιονομικούς δείκτες, βιώσιμο χρέος με πλεόνασμα, κτλ. 
Αναρωτιούνται πολλοί γιατί η τωρινή κυβέρνηση δοκιμάζει να βγεί στις αγορές, αφού ακόμα είμαστε εντός μνημονίων, κάτι που φαίνεται ότι ίσως και να το αποτρέψουν οι λεγόμενοι Θεσμοί. Η αλήθεια είναι ότι αν βγούμε θα είναι γιατί θα μας έχουν καλέσει οι αγορές( ειδικά όταν έχει ανατεθεί η διαμεσολάβηση στην Rothschild). Να το χωνέψουμε διότι αυτό είναι το αφανές παίγνιο πίσω απο την λιτότητα των 8 ετών μέχρι τώρα: βελτιώνεται η καμπύλη απόδοσης των ομολόγων(3,44 % είναι το 2ετές, αυτή την στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές και 5,25% το 10ετές, αποδόσεις καλύτερες απο αυτές στο ξεκίνημα της κρίσης) αφού πρώτα ανακοινωθούν βελτιωμένοι δείκτες στην Οικονομία. Αυτό πρέπει να κατανοήσουμε : μόλις φτιάχνονται και αρχίζουν να σταθεροποιούνται οι μακροοικονομικοί αριθμοί, αμέσως οι αγορές εντοπίζουν την ευκαιρία για καλό κουπόνι απόδοσης.
Και η αλήθεια είναι οτι οι δείκτες για το α'3μηνο αλλά και το α' 5μηνο του 2017, είναι υψηλότεροι συγκριτικά με τους δείκτες στις ανάλογες περιόδους του 2014. Αλλά αυτό δεν σημαίνει καλύτερη οικονομική πολιτική τώρα σε σχέση με τότε( κυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου)Ούτε φυσικά και σημαίνει καλύτερη προοπτική για την ελληνική οικονομία και τις ζωές μας.
Όμως αυτά είναι τα μοντέλα που χρησιμοποιούν ως μέθοδο σύγκρισης(benchmarking)οι αγορές:συγκρίνουν δηλαδή τα ίδια μεγέθη τότε και τώρα.Σήμερα λοιπόν, συγκριτικά με εκείνη την περίοδο, οι επενδύσεις αυξήθηκαν 11,2 %, η βιομηχανική παραγωγή 6,8%, η ιδιωτική κατανάλωση +1,7%,η ανεργία απο το 27,2% έπεσε στο 21,7 % (σημ:όλα τα στοιχεία φυσικά είναι διαθέσιμα απο την ΕΛ.ΣΤΑΤ).Οι αγορές είδαν επίσης ότι το πλεόνασμα του 2013 ήταν 0,8% ενω του 2016 έκλεισε στο 4,1%. 
Φυσικά, η μικροοικονομία δεν βλέπει αυτές τις θετικές μεταβολές. Η ζωή μας δεν αλλάζει προς το καλύτερο, λεφτά δεν περισσεύουν, τα χρέη διογκώνεται σε τράπεζες και Δημόσιο και το πλεόνασμα φτιάχτηκε με αίμα των ελλήνων φορολογουμένων, χωρίς να έχει σημειωθεί ανάπτυξη στο ΑΕΠ. Περιττό να πώ ότι δεν προβλέπεται να δούμε σύντομα το πώς αυτοί οι μάκρο-αριθμοί, θα γίνουν αντιληπτοί στην μόνιμη απασχόληση, στα εισοδήματα και στις δαπάνες μας.
Αυτό είναι το παίγνιο. Μπορεί με αυτή την κυβέρνηση να χάσαμε δύο χρόνια,να ζούμε με capital controls, να μην μετέχουμε στην ποσοτική χαλάρωση( χρήμα απο την ΕΚΤ),μπορεί να έχει εκτοξευθεί το δημόσιο χρέος(λόγω του νέου μνημονίου),μπορεί οι φορολογικοί συντελεστές να αυξήθηκαν, η ανάπτυξη να παρέμεινε μηδενική, μπορεί να έχουν προνομοθετηθεί μέτρα για μετά το 2019(σε συνθήκες παράλογου στόχου πλεονασμάτων για πολλά χρόνια)όμως οι περίφημες αγορές δεν είναι απίθανο να δανείσουν τον ασθενή που αναρρώνει. Εννοείται ότι πρώτα πρέπει να το εγκρίνουν οι θεσμοί, ειδικά τώρα που δεν φαίνεται ξεκάθαρα αν η ανάπτυξη του ΑΕΠ θα έχει δυναμική για μια βιώσιμη τροχιά. Και εννοείται ότι παροχές για βελτίωση της ζωής μας και σταδιακή επαναφορά εισοδημάτων, απαγορεύονται δια ροπάλου.
Με όλα αυτά να συμβαίνουν, η ελληνική οικονομία έχει πλέον αποκοπεί οριστικά απο την ελληνική κοινωνία.Τα δις των μεγάλων μεγεθών του Δημοσίου δεν αφορούν το μεροκάματο του καθενός εξ ημών. Η Μακροοικονομία στέλνει χαιρετίσματα στην Μικροοικονομία. Οι διαχειριστές ομολόγων στο Λονδίνο και στην Ν.Υόρκη,επιβραβεύουν το ελληνικό Δημόσιο και όχι τον Έλληνα πολίτη. Δεν τους ενδιαφέρει αυτός. Ή μάλλον κάνουν ότι δεν τους ενδιαφέρει αφού η πτώση του εργατικού κόστους (για να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα),η συστηματική πληρωμή των φόρων ώστε το Δημόσιο να μην είναι ελλειμματικό, οι περικοπές των συντάξεων( ώστε να μην χρειαστεί να ξαναδανείζει ο κρατικός προυπολογισμός τα Ταμεία), είναι εκείνα τα στοιχεία που διαμορφώνουν την ζήτηση της ''μετοχής'' που λέγεται Ελλάδα.
Είμαστε δηλαδή (όπως όλοι οι λαοί της γής) κάτι σαν πολίτες-πελάτες του διεθνούς χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου.Όποιος το αγνοεί, θα αγνοεί μονίμως την αιτία για την οποία δεν τα βγάζει πέρα στην ζωή του...